Η κρίση στον αγροτικό τομέα της οικονομίας, προηγήθηκε της γενικότερης οικονομικής κρίσης. Προαναγγέλθηκε ή και μεθοδεύτηκε από την πολιτική. Το 1958 η πρώτη κοινή πολιτική πράξη των πρώτων έξι χωρών της ΕΟΚ, ήταν η ΚΑΠ (Κοινή Αγροτική Πολιτική). Επρόκειτο για μια πολιτική προστατευτισμού των αγροτικών προϊόντων, που υπαγορεύτηκε από την ανάγκη να διασφαλιστεί η διατροφή του  πληθυσμού των έξι χωρών. Η αγροτική οικονομία της Ευρώπης λειτουργώντας υπό την ομπρέλα αυτού του συστήματος αναπτύχθηκε ραγδαία. Στη δεκαετία του 1980 η Ευρώπη ήλεγχε το 70% περίπου του διεθνούς εμπορίου των αγροτικών προϊόντων. Στην Ελλάδα τα φαινόμενα ήταν ανάλογα. Η αστυφιλία υπήρχε και η μείωση του αγροτικού πληθυσμού συνέβαιναν. Ομαλά όμως.  Η ύπαιθρος  διατηρούσε τη ζωντάνια της. Το εμπορικό ισοζύγιο της χώρας ήταν θετικό εξ αιτίας κυρίως των αγροτικών προϊόντων. Η αύξηση του τουριστικού εισοδήματος δεν μείωνε σημαντικά τη συμμετοχή του αγροτικού στο συνολικό εισόδημα. Θα μπορούσαμε εδώ επομένως να μιλήσουμε για  την επιβεβαίωση της αντίληψης που επιβάλει τη κυριαρχία της πολιτικής πάνω την αγορά ή της άρνησης του φετιχισμού της αγοράς.

Το 1990 άρχισε στην Ευρωπαϊκή Ένωση η σταδιακή αποδόμηση του προστατευτικού συστήματος της αγροτικής οικονομίας που ολοκληρώθηκε το 2003 με τον ΚΑΝ.1782/2003, επί ελληνικής προεδρίας και δικαιολογήθηκε με διάφορους τρόπους. Η αλήθεια είναι πως η αποδόμηση αυτή στόχευε στην προσαρμογή και της αγροτικής οικονομίας στο γενικότερο μοντέλο της πλήρους απελευθέρωσης της αγοράς, δηλαδή της απελευθέρωσης των μεταποιητικών βιομηχανιών και των εταιρειών διακίνησης των τροφίμων.

Στην ΕΕ η αποδόμηση της ΚΑΠ οδήγησε στην εγκατάλειψη χιλιάδων εκτάσεων και στη μείωση της παραγωγής. Η συνέχιση αυτής της πολιτικής έχει μεσομακροπρόθεσμα ολέθριες συνέπειες. Οι εισαγωγές αγροτικών προϊόντων αυξάνονται ραγδαία και η ΕΕ δεν χάνει μόνο την παγκόσμια κυριαρχία της στο εμπόριο των τροφίμων αλλά και την ίδια την αυτάρκειά της. Είναι η δυσμενής εξέλιξη που προκάλεσε την πρώτη κρίση στα τρόφιμα το 2007 σε όλο το πλανήτη, με την έκρηξη των τιμών των τροφίμων και που ανάγκασε τον FAO (Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ) να θεωρήσει ζήτημα ζωτικής σημασίας την αύξηση των επενδύσεων στον αγροτικό τομέα.

Στη χώρα μας το αγροτικό εισόδημα μειώνεται σταθερά από το 1998 και η μείωση ανέρχεται στο ύψος του 26%. Το μεγαλύτερο ποσοστό αυτής της μείωσης παρατηρείται στα δύο τελευταία χρόνια (7% στο 2007 και 8% στο 2008) οπότε και τίθεται σε εφαρμογή η νέα ΚΑΠ. Η τεράστια αυτή μείωση οφείλεται στη μείωση του συνόλου της φυτικής παραγωγής, ως άμεση συνέπεια της μεταρρύθμισης της ΚΑΠ και στην αύξηση του κόστους παραγωγής. Το έλλειμμα του εμπορικού γεωργικού ισοζυγίου της Ελλάδας ήταν μέχρι το 2006 2,2 δις ευρώ περίπου, με μόνιμες πληγές τα ζωικά και γαλακτοκομικά προϊόντα. Το 2007 προστέθηκαν στο παραπάνω έλλειμμα οι τομείς όπου έγιναν ριζικές μεταρρυθμίσεις με την ΚΑΠ, (ζάχαρη, καπνός, δημητριακά) για να ακολουθήσουν το βαμβάκι και το λάδι, με συνέπεια το έλλειμμα να εκτιναχθεί κατά 37,4% φτάνοντας τα 3 δις ευρώ.

Στη περίπτωση της αγροτικής οικονομίας βέβαια η κρίση δεν αποδίδεται σε κάτι απροσδιόριστο ή σε λάθος. Οι σχεδιαστές της δεν απέκρυψαν ποτέ τις αρνητικές επιπτώσεις των επιλογών τους. Με αρκετό κυνισμό ενίοτε. Μόνο στην Ελλάδα συνέβη το απίθανο να πανηγυρίζουν όλοι (κυβέρνηση, ΠΑΣΕΓΕΣ, ΓΕΣΑΣΕ, κ.ά) για επιτυχία σε κάθε περίπτωση, σε πλήρη επιβεβαίωση του ρητού του Χότζα «σφάξε με αγά μου ν’ αγιάσω».

Στη περίπτωση επίσης της αγροτικής οικονομίας, οι συνέπειες της κρίσης δεν εκδηλώθηκαν με άμεσο και βίαιο τρόπο στο κοινωνικό επίπεδο. Μπόρεσε να γίνει αυτό για δύο λόγους:

Πρώτον γιατί συνέβη στη μέση του ανοδικού σταδίου των άλλων κλάδων της οικονομίας που απορροφούσαν το πλεονάζον δυναμικό της υπαίθρου και

Δεύτερον  γιατί οι οικονομικοί πόροι που στη προηγούμενη περίοδο χρηματοδοτούσαν το σύστημα προστατευτισμού, μεταφέρθηκαν στους αγρότες με τη μορφή των επιδοτήσεων και τελευταία των άμεσων οικονομικών ενισχύσεων. Η εφαρμογή μάλιστα αυτής της μετατροπής έγινε με απαράδεκτο και προκλητικό τρόπο. Το εισόδημα του αγρότη δεν εξαρτάται πλέον από την επιμέλεια της εργασίας του στη καλλιέργεια της γης, αλλά από την ικανότητά του να αξιοποιεί τις αδυναμίες του συστήματος και να πανωγράφει ή να συγκεντρώνει ψεύτικα χαρτιά. Το 20% των γεωργικών εκμεταλλεύσεων της Ελλάδας καρπώνεται το 80% της ενιαίας ενίσχυσης. Στην Ελλάδα για την εφαρμογή της ενιαίας ενίσχυσης επιλέχτηκε το «ιστορικό μοντέλο» και στηρίχθηκε σ’ ένα απαράδεκτο, παράνομο, αναποτελεσματικό, αδιαφανές και φορομπηχτικό για τους αγρότες (προς όφελος των ΕΑΣ) σύστημα ΟΣΔΕ. Το αποτέλεσμα είναι να νομιμοποιηθούν και να μονιμοποιηθούν οι αδικίες της ιστορικής περιόδου, να καλλιεργηθεί η κερδοσκοπία και να διαχυθεί ένα πνεύμα απαισιοδοξίας στην ύπαιθρο. Η αδιαφάνεια χαρακτηρίζει το όλο σύστημα διανομής της ενιαίας ενίσχυσης και είναι συγκεντρωτικός ο τρόπος λειτουργίας του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η ελαστικοποίηση των συνειδήσεων και η διαφθορά διασπείρονται στην ύπαιθρο. Η ανάγκη συντήρησης και αναπαραγωγής των πελατειακών χαρακτηριστικών του πολιτικού μας συστήματος, υπερισχύει εκείνης για τη πάταξη αυτών των αρνητικών φαινομένων. Η αστική κοινωνία δεν αντιλαμβάνεται τη κρίση παρά μόνο όταν έρχεται σε επαφή με εγκαταλελειμμένες γεωργικές εκτάσεις και ερημωμένα χωριά, ή όταν βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα διατροφικό σκάνδαλο. Σε μεγάλο ποσοστό και όχι άδικα σε πολλές περιπτώσεις, αντιμετωπίζει τους αγρότες ως αργόσχολους εισπράκτορες παχυλών επιδοτήσεων.

Η κρίση στην αγροτική οικονομία όμως δεν είναι αποτέλεσμα των παραπάνω συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών. Αυτές απλά αφαίρεσαν από την αγροτική οικονομία την ομπρέλα που την προστάτευε. Η μεταποίηση και το εμπόριο των τροφίμων συγκεντρώθηκαν σε μια χούφτα μεταποιητικών βιομηχανιών και μια άλλη χούφτα αλυσίδων S/M. Αυτές προμηθεύονται τις πρώτες ύλες (αγροτικά προϊόντα) από τις πιο φτηνές περιοχές του πλανήτη και τροφοδοτούν τους καταναλωτές με ομογενοποιημένα προϊόντα, παρά τη πολυμορφία των ετικετών. Το αποτέλεσμα είναι να επηρεάζουν κατά τα συμφέροντά τους τις καταναλωτικές συνήθειες, να ορίζουν οι ίδιες τη δαπάνη που θα υποστεί ο καταναλωτής, να καρπώνονται οι ίδιες το 70% αυτής της δαπάνης και να αποδίδουν μόνο το 30% στη πρωτογενή παραγωγή που έχει όλο το ρίσκο της παραγωγικής διαδικασίας. Ανάλογη είναι και η συμπεριφορά στο τομέα των εφοδίων. Τα Golden Boys δεν υπάρχουν μόνο στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.  Πρόκειται για ένα περιβάλλον που οδηγεί με μαθηματική βεβαιότητα σε νέα κρίση των τροφίμων.

Ο φετιχισμός της αγοράς και του χρήματος όμως διαμορφώνει δυσμενείς συνθήκες ανταγωνισμού και για τις αγροτικές και μεταποιητικές επιχειρήσεις της Ευρώπης με το υψηλό εργατικό κόστος. Ευνοεί μόνο τις εκτός Ευρώπης χώρες με το αντίστοιχο χαμηλό κόστος. Αυτή ακριβώς η διαπίστωση, εντός μάλιστα των πλαισίων της σημερινής γενικότερης οικονομικής κρίσης, προβληματίζει πλέον πολλές οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις της Ευρώπης. Το δικαίωμα των ευρωπαίων καταναλωτών σε ασφαλή και υγιεινά τρόφιμα, το δικαίωμα να γνωρίζουν τι είναι αυτό που τοποθετείται καθημερινά στο πιάτο τους, η ευαισθησία για το περιβάλλον, δεν υπηρετούνται από αυτό το φετιχισμό και τα κινήματα αντίστασης σ’ αυτό διευρύνονται. Τα παραπάνω επαναφέρουν στο προσκήνιο τη συζήτηση για ένα νέο σύστημα στήριξης. Παίρνονται και κάποια μέτρα όπως η πρόσφατη καθιέρωση τιμής εισόδου στα βούτυρα.

Η παγκοσμιοποίηση είναι προϊόν της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων και όχι κατ’ ανάγκη επιλογή κάποιων. Η βασική αντίθεση σ’ αυτή την παγκοσμιοποιημένη αγορά είναι η αντίθεση ανάμεσα στα εκατομμύρια των παραγωγών και των καταναλωτών από τη μια μεριά και τη μικρή χούφτα μεταποιητικών βιομηχανιών, αλυσίδων s/m και επιχειρήσεων εφοδίων από την άλλη. Η αντίθεση ανάμεσα στη πολυμορφία παραγωγών και καταναλωτών και στην ομογενοποιημένη ποιότητα των άλλων. Η αντίθεση ανάμεσα στη διαφορετικότητα και την ισοπέδωση.  Είναι η ίδια ακριβώς αντίθεση που υπήρχε πάντα. Μόνο που τώρα είναι σε παγκόσμιο επίπεδο. Αν παλαιότερα αντιμετωπίστηκε σε εθνικό ή σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σήμερα πρέπει να αντιμετωπιστεί σε παγκόσμιο επίπεδο.  Η ανάγκη διεθνούς συνεργασίας για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης που αναγνωρίζεται πλέον από τους ηγέτες της γης ως η απάντηση στη κρίση ισχύει και για την αγροτική οικονομία. Οι αποφάσεις και εδώ πρέπει να παρθούν γρήγορα. Διαφορετικά η ανθρωπότητα θα υποστεί και δεύτερη κρίση στα τρόφιμα. Πολύ χειρότερη της πρώτης.

Υπάρχουν πολλοί στη χώρα μας που αποδίδουν τις αιτίες της κρίσης κυρίως στα διαρθρωτικά προβλήματα της αγροτικής παραγωγής.  Αναφέρουν για παράδειγμα το μικρό κλήρο. Και προτείνουν αναδασμούς και άλλα. Η αξία της άποψης αυτής είναι σχετική. Ποιο είναι άραγε το μέγεθος εκείνο του κλήρου που είναι ικανό να αντιμετωπίσει τα παραπάνω με όρους ανταγωνιστικότητας; Δεν υπάρχει. Όσο μέγεθος και να έχει δεν θα μπορεί να επηρεάσει σημαντικά ούτε τις τιμές των εφοδίων, ούτε τις τιμές των προϊόντων.

Η Μαδαγασκάρη έχει «νοικιάσει» στην Daewoo 1.300.000 εκτάρια, μια έκταση δηλαδή μεγαλύτερη από ολόκληρο το Βέλγιο, όπου οι νοτιοκορεάτες θα καλλιεργήσουν καλαμπόκι και φοινικέλαιο που προορίζονται για την αγορά της Σεούλ. Η Λιβύη με μερικά βαρέλια πετρέλαιο εξασφάλισε δικαιώματα σε ένα μεγάλο κομμάτι της Ουκρανίας.  Δεκαπέντε σαουδάραβες επενδυτές διέθεσαν 4 εκατ. δολάρια για την ανάπτυξη μιας περιοχής 500 χιλιάδων εκταρίων στην Ινδονησία. Ο αγοραίος τρόπος επομένως αναζήτησης της ανταγωνιστικότητας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων είναι ουτοπία. Το κριτήριο βιωσιμότητας στην Ελλάδα, δεν πρέπει να είναι η ανταγωνιστικότητα αλλά η απασχόληση. 

Κάποιοι επίσης αποδίδουν την κρίση στην αγροτική οικονομία στην απουσία σύνδεσης της με τη μεγάλη τουριστική βιομηχανία. Έχουν δίκιο σ’ αυτό. Όμως τι είναι εκείνο που εμπόδισε τους τουριστικούς επιχειρηματίες να χρησιμοποιούν κρητικά προϊόντα και γιατί θα κάμουν τώρα αυτό που δεν έχουν κάμει τόσα χρόνια; Τι είναι εκείνο που οδηγεί τους επιχειρηματίες στην εστίαση να χρησιμοποιούν σπορέλαια στις τηγανιτές πατάτες και γιατί θα αλλάξουν πρακτική τώρα; Η πραγματοποίηση αυτής της σύνδεσης μπορεί να υπάρξει μόνο αν εξεταστεί παράλληλα με τις αντίστοιχες συνέπειες της παγκοσμιοποίησης στον τουριστικό τομέα.

  Υπάρχουν και εκείνοι που αναζητούν την απάντηση στη «συμβολαιακή γεωργία». Υπό τις συνθήκες όμως που περιγράφηκαν παραπάνω, μπορεί το οποιοδήποτε συμβόλαιο να μην είναι ετεροβαρές και σε βάρος των παραγωγών; Η απάντηση είναι μάλλον όχι.

 Τέλος υπάρχουν και εκείνοι που αποδίδουν πολύ μεγάλη βαρύτητα στις συνθήκες του ελληνικού εμπορίου των αγροτικών προϊόντων. Αυτοί έχουν απόλυτο δίκιο. Ο χαρακτήρας του εμπορίου ήταν και είναι μεταπρατικός. Δεν εξαιρούνται από τον κανόνα οι συνεταιριστικές οργανώσεις. Η ανατροπή αυτού του συστήματος και η καθιέρωση ενός άλλου, ικανού να συνδέσει παραγωγούς και καταναλωτές άμεσα, μπορεί να συμβάλλει καθοριστικά στο ολοκληρωτικό ξεπέρασμα των παραπάνω προβλημάτων, ακόμα και στη περίπτωση που δεν θα καθιερωθεί κανένα υπερεθνικό, διεθνές ή και εθνικό σύστημα στήριξης. Η αντικατάσταση του μεταπρατικού εμπορίου, από ένα άλλο εμπόριο, που θέλει και μπορεί να αποδώσει το μεγαλύτερο δυνατό ποσοστό της δαπάνης που καταβάλει ο καταναλωτής, προς όφελος των συντελεστών της παραγωγής είναι ικανή και αναγκαία συνθήκη για να διαμορφωθούν συνθήκες αναγέννησης του τομέα.

1^η πρόταση: για τη κυβέρνηση:

• Ανάληψη πρωτοβουλιών σε διεθνές ή ευρωπαϊκό επίπεδο για  την αναζήτηση και εφαρμογή ενός νέου μοντέλου στήριξης της παραγωγής τροφίμων, στη βάση της πραγματικής κυρίαρχης αντίθεσης και όχι στη βάση της εξυπηρέτησης εθνικών ή άλλων συμφερόντων.
• Άμεση εφαρμογή στο εσωτερικό της χώρας του περιφερειακού μοντέλου στη διαχείριση των πόρων της ενιαίας ενίσχυσης και  αναδιανομή της υπέρ της παραγωγής και όχι υπέρ της κερδοσκοπίας. Αποκατάσταση της νομιμότητας, της απλής και εύρυθμης λειτουργίας στο ΟΣΔΕ. Αποκέντρωση και διαφάνεια στον ΟΠΕΚΕΠΕ.
• Τροποποίηση του «Αλ. Μπαλτατζής» με αύξηση των πόρων που συμβάλουν στην ανάπτυξη (σχέδια βελτίωσης, νέοι αγρότες, προώθηση, πιστοποίηση, προβολή, καινοτομία κλπ).
• Απελευθέρωση των νέων υγιών παραγωγικών δυνάμεων που διαμορφώνονται αργά και βασανιστικά στην ύπαιθρο, από τον ασφυκτικό εναγκαλισμό του τραυματισμένου, ανυπόληπτου και αναποτελεσματικού συν/κού κινήματος. Τροποποίηση του νόμου για της ομάδες παραγωγών προς τη κατεύθυνση της ίδρυσης μικρών ομάδων επτά γεωργικών εκμεταλλεύσεων.
• Απλοποίηση του πολυδαίδαλου υπηρεσιακού μηχανισμού των υπηρεσιών του δημόσιου τομέα, με συνενώσεις υπηρεσιών ξεκαθάρισμα των επικαλύψεων κ.ά.
• Αναγνώριση και πλήρη αξιοποίηση του ΓΕΩΤΕΕ.

2^η πρόταση: για τους φορείς τοπικής εξουσίας.

• Καταγραφή της υπάρχουσας κατάστασης στην περιοχή ευθύνης κάθε ΟΤΑ και συνένωση των καινοτόμων παραγωγικών και εμπορικών δραστηριοτήτων σε ενιαίο δίκτυο ικανό να συνδέσει παραγωγούς και καταναλωτές (νέα σύγχρονη συλλογικότητα). Εγκατάσταση βάσης δεδομένων σε κάθε ΟΤΑ.
• Αποδέσμευση των γεωτεχνικών των ΟΤΑ από γραφειοκρατικά καθήκοντα. Ενίσχυση των γεωτεχνικών υπηρεσιών των ΟΤΑ με το απαραίτητο επιστημονικό προσωπικό που θα βοηθήσει στην αξιοποίηση όλων των περιοχών της περιοχής του δήμου στη βάση της διασύνδεσης της αγροτικής παραγωγής και της ζωής των κατοίκων με τη τουριστική βιομηχανία. 

3^η πρόταση: για τους συντελεστές της παραγωγής

• Ίδρυση μικρών ομάδων παραγωγών.
• Ελεύθερη και πρωτόβουλη συνένωση των συντελεστών της παραγωγής σύμφωνα με τις συνθήκες κάθε περιοχής (ένα σήμα ποιότητας για κάθε νησί ή περιοχή κ.ά.).
•  Συγκρότηση και ανάπτυξη δικτύων.

Η πλήρης και συνολική εφαρμογή του παραπάνω πλάνου, χωρίς εκπτώσεις, είναι ικανή να αντιμετωπίσει τις συνέπειες της κρίσης στον αγροτικό τομέα, με παράλληλη προστασία του περιβάλλοντος και εξασφάλιση υψηλών ποιοτικών προδιαγραφών στα τρόφιμα με προσιτή τιμή στους καταναλωτές.

 Κώστας Καμπιτάκης , Γεωπόνος

Πρόεδρος παραρτήματος Κρήτης ΓΕΩΤΕΕ

Ο Βαγγέλης Αποστόλου, υπεύθυνος της Π.Γ. ΣΥΝ για θέματα Αγροτικής Πολιτικής και η υπεύθυνη του τμήματος Αγροτικής Πολιτικής ΣΥΝ, Ειρήνη Κατσινοπούλου συναντήθηκαν σήμερα με αντιπροσωπεία του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΓΕΩΤΕΕ) υπό τον Πρόεδρό του κ. Μαρκόπουλο.

Αντικείμενο της συζήτησης που αναπτύχθηκε αποτέλεσαν οι πρόσφατες εξελίξεις σχετικά με το Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου (ΟΣΔΕ ) και οι στρεβλώσεις που αυτό παρουσιάζει καθʼ όλο το διάστημα εφαρμογής του μέχρι σήμερα.

Το Δ.Σ του ΓΕΩΤΕΕ εξέφρασε την ανησυχία του σχετικά με τις σοβαρές ατέλειες του ΟΣΔΕ που έχει καταγράψει, σε συνδυασμό με τις επαπειλούμενες κυρώσεις κατά της χώρας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και παρουσίασε τις συγκεκριμένες προτάσεις του.

Ο Βαγγέλης Αποστόλου, δήλωσε μεταξύ άλλων:

«Ο τρόπος με τον οποίο οι κυβερνήσεις τόσο της Ν.Δ. , όσο και του ΠΑΣΟΚ χειρίζονται επί περισσό-τερο από δέκα χρόνια το ΟΣΔΕ, αποτελεί μνημείο οργανωτικής ανικανότητας και διαχειριστικής ανεπάρκειας της Ελληνικής Κυβέρνησης και ιδιαίτερα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης.

Ταυτόχρονα όμως, η επιμονή τους σε ένα διάτρητο σύστημα που έχει επιβαρύνει τον προϋπολογισμό της χώρας με πρόστιμα 1.2 δις ευρώ από το 1998 και έχει καταστήσει ορατό πλέον τον κίνδυνο περι-κοπής κατά 10% των κοινοτικών ενισχύσεων, αποδεικνύει μια βαθύτατη δικομματική διαπλοκή και συνενοχή, με μοναδικό σκοπό την εξυπηρέτηση των πελατειακών τους σχέσεων.

Η εμπλοκή της συνεταιριστικής ηγεσίας σε τέτοιες αδιαφανείς διαδικασίες, μόνο θλίψη προκαλεί και σίγουρα δεν συμβάλλει στην αποκατάσταση του κύρους της συνεταιριστικής ιδέας που τόσα πλήγματα έχει δεχθεί τα τελευταία χρόνια. Μοναδικοί χαμένοι και από αυτή την διαδικασία παραμέ-νουν ο Έλληνας αγρότης και η Ελληνική γεωργία.

Η πρόσφατη εκ νέου ανάθεση – άγνωστο με ποια διαδικασία – της συμπλήρωσης των δηλώσεων ΟΣΔΕ 2009 στην ΠΑΣΕΓΕΣ, παρά τις πολιτικές επικρίσεις και νομικές αμφισβητήσεις, αντιβαίνει την υποχρέωση διεξαγωγής διεθνούς διαγωνισμού που η ίδια η Κυβέρνηση ψήφισε στον νόμο περί κτηνο-τροφίας.

Επιπλέον, δημιουργεί ερωτηματικά για το αν το κόστος ενεργοποίησης των ατομικών δικαιωμάτων για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες, θα καλυφτεί από τα 18,5 εκατ. ευρώ που έχουν προβλεφθεί στον κρατικό προϋπολογισμό ή αναμένεται και νέα αφαίμαξη τους.

Ο ΣΥΝ θεωρεί επείγουσα ανάγκη την εφαρμογή ενός αξιόπιστου, διαφανούς και λειτουργικού ΟΣΔΕ κοινωνικά και δημόσια ελεγχόμενου, όχι μόνο απλά ως μηχανισμού διανομής επιδοτήσεων, αλλά σαν βασικού εργαλείου άσκησης αγροτικής πολιτικής προς όφελος των συμφερόντων των αγροτών.

Οι προτάσεις που έχει επεξεργαστεί ως θεσμικός Σύμβουλος της Πολιτείας το ΓΕΩΤΕΕ, συμβάλλουν ουσιαστικά προς αυτή την κατεύθυνση ».

Τμήμα Αγροτικής Πολιτικής

http://www.syn.gr/gr/keimeno.php?id=14194&PHPSESSID=6916917d8357e8ff5cc1fd31b97665f2

Διαβάστε εδώ τη σχετική εισήγηση της Διοικούσας Επιτροπής για την επόμενη προγραμματική περίοδο και τις προτάσεις του ΓΕΩΤΕΕ/ΠΚ για την ύπαιθρο και το περιβάλλον της Κρήτης

Οι βασικές του αρχές:

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ>

Συμπεράσματα

Απαιτείται άμεσα η επεξεργασία από μεριάς του Συνασπισμού ενός συνεκτικού αριστερού προγράμματος για την ανάπτυξη της περιφέρειας και την ανόρθωση της υπαίθρου, με βασικά στοιχεία:
\α)\ Τη σαφή διατύπωση του σημερινού μοντέλου περιφερειακής ανάπτυξης, την αποσαφήνιση εάν αυτή θα στηρίζεται και σε ποιο βαθμό στην ανάπτυξη της γεωργίας, καθώς και ποιοι θα είναι οι υπόλοιποι βασικοί πυλώνες της.
\β)\ Την ανάδειξη των παραγωγικών δυνατοτήτων του πρωτογενή τομέα της χώρας που οφείλουν να σέβονται τις αρχές της αειφόρου ανάπτυξης και της οικολογικής ισορροπίας, και την αρμονική τους ένταξη στο συνολικό αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας.
\γ)\ Την προώθηση πολιτικών που θα εξασφαλίζουν μακρόχρονα και σταθερά την ανταγωνιστικότητα και την ποιότητα των προϊόντων.
\δ)\ Τη διασφάλιση της συνέχειας του αγροτικού χώρου και της κοινωνικής συνοχής στην ύπαιθρο.
\ε)\ Τη διατήρηση της ιστορικής και πολιτιστικής παράδοσης και την διάσωση της ιδιαίτερης κουλτούρας κάθε περιοχής.
\στ)\ Την υπεράσπιση του φυσικού περιβάλλοντος ως πόρου και ανάγκης ζωής.
Παράλληλα, απαιτούνται πειστικές απαντήσεις και σε νέα ερωτήματα, όπως:
- Στο προτεινόμενο μοντέλο ανάπτυξης ποιος θα είναι ο ρόλος των μικρών πόλεων, των χωριών, των δομών που αναπτύσσονται;
- Τι σημαίνει σήμερα αειφόρος και βιώσιμη τοπική ανάπτυξη και πώς αντιλαμβανόμαστε τον συνδυασμό των φυσικών, υλικών και άυλων πόρων; Τι σημαίνει για την αριστερά ενεργοποίηση των τοπικών κοινωνιών και συνδυασμοί των διαθέσιμων πόρων;
- Πώς αναδεικνύονται οι έννοιες δημοκρατικός προγραμματισμός και αριστερός εκσυγχρονισμός, την ώρα που στην ελληνική περιφέρεια σχεδιάζονται και υλοποιούνται επιθετικά (πρόσκαιρα βέβαια) διαχειριστικές πολιτικές προστατευτισμού, διανομής των πόρων και ιδιωτικοποίησης των πάντων στο όνομα του επιχειρείν, υπό το πρίσμα βέβαια της ανταγωνιστικότητας και μέσα σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης και της αγροτικής οικονομίας;
- Πώς κρίνουμε σήμερα τους υλοποιούμενους εθνικούς προγραμματισμούς (π.χ. νέα ΚΑΠ, ΕΣΠΑ), τον ασφυκτικά συγκεντρωτικό κεντρικό σχεδιασμό χωρίς την συμμετοχή εκείνων που υποτίθεται πως θα ωφεληθούν (Τ.Α., τοπικές κοινωνίες, φορείς κ.λπ.) αλλά και την διαχειριστική λογική που τους διαπερνά;
- Το πρόβλημα της γεωργίας σήμερα είναι μόνο πρόβλημα παραγωγής προϊόντων;
- Πώς διαμορφώνεται το πρόβλημα της γης και του αγροτικού κλήρου;
- Ποια η αριστερή πολιτική ανάλυση για τους μετανάστες εργάτες γης και γενικότερα τους στυγνά εκμεταλλευόμενους σε όλο τον πρωτογενή τομέα;
- Πώς τοποθετούμαστε στην έννοια της πολυτομεακής, πολυλειτουργικής και συμπληρωματικής γεωργίας;
- Πώς προσεγγίζουμε την νέα γενιά αγροτών με ανεβασμένο σχετικά μορφωτικό επίπεδο, με αντίληψη περί επιχειρηματικής γεωργίας και εξοικείωση με τις νέες τεχνολογίες;

Νέες και σύγχρονες αριστερές θεωρητικές προσεγγίσεις

Στις σύγχρονες συνθήκες παγκοσμιοποίησης και καπιταλιστικής ολοκλήρωσης τα θέματα της παραγωγής τροφίμων και της πείνας, εκτός από την ένταση της ταξικότητάς τους, αναδεικνύουν και νέα προβλήματα. Ιδιαίτερα στη χώρα μας, η κρίση κλονίζει και οδηγεί σε κατάρρευση συνολικά το παραγωγικό μοντέλο του πρωτογενή τομέα της χώρας.
Σήμερα, πέντε κύριοι βασικοί άξονες οφείλουν να απασχολήσουν ιδιαίτερα τη συζήτηση για την αγροτική και περιφερειακή ανάπτυξη:
\1.\ Η σχέση γεωργίας και περιβάλλοντος. Πώς επηρεάζεται η γεωργία από το επίπεδο ρύπων της ατμόσφαιρας, των εδαφών και των νερών; Πώς η ανάπτυξη της γεωργίας επηρεάζει το περιβάλλον;
\2.\ Ο ορισμός της έννοιας “ποιότητα” του παραγόμενου προϊόντος. Υπάρχει και ποια είναι η έννοια του “ασφαλούς” προϊόντος; Η ασφαλής και ποιοτική παραγωγή είναι μέθοδος προστιθέμενης αξίας στο τελικό προϊόν προς όφελος παραγωγών, καταναλωτών ή μέσο απαξίωσης του προϊόντος και παρασιτικής συσσώρευσης κεφαλαίου;
\3.\ Υπάρχει μια ή πολλές, συχνά αντικρουόμενες, μορφές γεωργίας; Επιχειρηματική- Οικογενειακή – Συμπληρωματική – Ερασιτεχνική – Γεωργία Συμπληρωματικού Εισοδήματος: ποιες οι ιεραρχήσεις και προτεραιότητές μας;
\4.\ Η σύγχρονη έννοια του προστατευτισμού στην Γεωργία. Ποιον προστατευτισμό θέλουμε και σε όφελος ποιών;
\5.\ Η συνύπαρξη όλων των μορφών οικονομίας και τα όρια του καθένα στο μοντέλο Αγροτικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης που υποστηρίζουμε (ρόλος του κράτους και του δημόσιου τομέα, τα αντικείμενα ευθύνης του, η μορφή οργάνωσης του, τα όριά του, ανάπτυξη και ιδιωτικός Τομέας, νέες μορφές συνεργατισμού ).
Με σαφείς απαντήσεις σε αυτά και άλλα ερωτήματα που θα προκύπτουν στην πορεία και με αιχμή ένα τέτοιο πρόγραμμα, που θα αποτελεί υπόθεση όλων των δυνάμεων (αγρότες, επιστήμονες, καταναλωτές, αυτοδιοικητικές δυνάμεις, περιβαλλοντικοί φορείς κ.λπ.), θα αναδεικνύονται οι δυνάμεις του ΣΥΝ με στόχο την ανάπτυξη ενός πλατειού κινήματος για την ανόρθωση της περιφέρειας, διαμορφώνοντας και συμβάλλοντας στην υπόθεση της αριστερής εναλλακτικής πολιτικής λύσης.

Αναδημοσιεύθηκε από ΑΥΓΗ

Της Ειρήνης ΚΑΤΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ*

Αυτή η κατάσταση “κρίσης” επιδρά όχι μόνο στον πρωτογενή τομέα -δημόσιο και ιδιωτικό- αλλά επηρεάζει πολυεπίπεδα όλες τις πλευρές της κοινωνικής και οικονομικής ζωής του τόπου και τυλίγει σαν “βρόγχος” τα βασικά συστατικά μέρη της γεωργίας (αγρότες – γεωτεχνικοί επιστήμονες).
Έτσι:
- Χτυπιέται συνολικά η επιχειρηματικότητα του αγροτικού τομέα,
- Αναπτύσσονται στο εσωτερικό όλων των κοινωνικών μερών του προβλήματος έντονες αντιθέσεις, στα όρια της αλληλοεξόντωσης και τάσεις εξύψωσης των ατομικών λύσεων σε βάρος κάθε τι συλλογικού και οργανωμένου,
- Διαλύονται και αποδιαρθρώνονται οι υπηρεσίες του υπουργείου Αγρ. Ανάπτυξης & Τροφίμων και του ευρύτερου δημόσιου τομέα.
Η αγροτική πίστη αντικαθίσταται από τους νόμους της τραπεζικής αγοράς.
Κανείς δεν ενδιαφέρεται για την ανάπτυξη της αγροτικής εκπαίδευσης και έρευνας.
Αδρανοποιούνται, εκφυλίζονται, χρεοκοπούν και διαλύονται οι Αγροτικοί Συνεταιρισμοί . Διασπώνται και χάνουν τον αγωνιστικό τους προσανατολισμό οι Αγροτικοί Σύλλογοι. Αμφότεροι μετατρέπονται, στον ένα ή τον άλλο βαθμό, σε γραφειοκρατικούς μηχανισμούς και σε προθάλαμους παραγοντισμού και εκλογικών μηχανισμών νομής της εξουσίας.
Υπονομεύονται και τελικά εκφυλίζονται γεωτεχνικοί θεσμοί, όπως το ΓΕΩΤΕΕ.
Ο κλάδος των γεωτεχνικών – δημόσιοι υπάλληλοι, εργαζόμενοι στον Ιδιωτικό Τομέα, ελεύθεροι επαγγελματίες – αντιμετωπίζει διαρκώς οξυνόμενα προβλήματα.
Και δυστυχώς η κατάσταση αναμένεται να χειροτερέψει από την παρατηρούμενη ολοένα εντονότερη τάση σε λίγο χρόνο και σε λίγα χέρια να συγκεντρώνεται η παρέμβαση συνολικά στον αγροτικό χώρο, και ιδιαίτερα σε αυτόν των τροφίμων (συγκεντροποίηση γης και επιχειρηματικότητας όλων των πεδίων του πρωτογενή τομέα -εμπόριο και υπηρεσίες- με επίκεντρο τους φορείς εμπορίας).
Επιπλέον διαφαίνεται πως διανύουμε την τελευταία περίοδο γεύσης των αγαθών του προστατευτισμού και των κοινοτικών ενισχύσεων και επιδοτήσεων.

Το θέατρο σκιών της ευθύνης και της συνενοχής

Υπάρχουν σίγουρα αιτίες και “δικαιολογίες” για όλα αυτά . Οι επιπτώσεις της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής που καθορίζουν ασφυκτικά τα όρια και την δυναμική ανάπτυξής της γεωργίας, η δραστική περικοπή των κονδυλίων μέσω της ΚΑΠ και η εθνικά απαράδεκτη εφαρμογή της αποσύνδεσης των ενισχύσεων από την παραγωγή και την αντικατάστασή τους με την κατά αποκοπή ενίσχυση τύπου κοινωνικού βοηθήματος, εντείνουν την κρίση.
Υπάρχουν όμως και βαριές ευθύνες στις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της Ν.Δ. που χρόνια τώρα, χωρίς στρατηγική και όραμα, διαχειρίστηκαν τεράστιους εθνικούς και κοινοτικούς πόρους, ανακατανέμοντάς τους προς όφελος των λίγων, κατασπαταλώντας τους σε έργα βιτρίνας και όχι υποδομών και εκσυγχρονισμού της παραγωγικής βάσης του πρωτογενή τομέα και τους μοίρασαν αδιαφανώς για να τροφοδοτήσουν τους μηχανισμούς διαιώνισης της πολιτικής τους εξουσίας,
Η σημερινή κυβερνητική πολιτική αδυνατεί να φέρει λύσεις και στον τομέα “γεωργία”. Στο όνομα των “μεταρρυθμίσεων”επιμένει στην εφαρμογή σταθερά νεοφιλελεύθερων αντιλαϊκών αντιαγροτικών αντιγεωτεχνικών πολιτικών. Η προβολή ενός λαϊκίστικου “φιλοαγροτισμού” δεν μπορεί να κρύψει την ανικανότητα αντιμετώπισης και προώθησης της ουσίας των προβλημάτων, ούτε καν των καθημερινών ζητημάτων με αποκορύφωμα τις κοινοτικές επιδοτήσεις και ενισχύσεις.
Η διαχείριση και προβολή ευρωπαϊκών πολιτικών ως “εθνικό κατόρθωμα” δεν μπορεί να κρύψει την αδυναμία επεξεργασίας οιασδήποτε εθνικής ιδιομορφίας στην εφαρμογή της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και πολύ περισσότερο την απουσία ενός Εθνικού Σχεδίου Διαπραγμάτευσης.
Η περιθωριοποίηση του αρτηριοσκληρωτικού ΥΠΑΑΤ με τις εκατοντάδες κενές οργανικές θέσεις, η υποβάθμισή του στο όνομα ενός δήθεν αναβαθμισμένου σχεδιαστικού ρόλου και μιας ανύπαρκτης περιφερειακής αποκέντρωσης, η στελέχωσή του υπό το πρίσμα μιας περίεργης διαπλοκής πολύπλοκων οικονομικών και πολιτικών συμφερόντων, περιπλέκουν περισσότερο την κατάσταση.
Η πολιτική ηγεσία του ΥΠΑΑΤ αδυνατεί να ανατρέψει την κρίση και με την πολιτική του την βαθαίνει . Οι κωλυσιεργίες, η αδιαφάνεια, η έλλειψη ουσιαστικής διαβούλευσης και η ουσιαστική απουσία του από την προετοιμασία, τον σχεδιασμό και τον τρόπο διαχείριση της Δ’ Προγραμματικής Περιόδου καθιστούν αφυδατωμένο και αναποτελεσματικό εκείνο που θα έπρεπε να είναι πολύτιμο εργαλείο στην διαμόρφωση πολιτικών ανόρθωσης του πρωτογενή τομέα.
Η μέθοδος εφαρμογής της ΚΑΠ, μέσω της πλήρους απελευθέρωσης της ενιαίας αποδεσμευμένης ενίσχυσης από την παραγωγή, ως απλά ενός μηχανισμού μοιράσματος χρημάτων, στοχεύει στην απόκρυψη των αρνητικών συνεπειών της και το στήσιμο ενός “παιχνιδιού” διασπάθισής του κοινοτικού χρήματος.
Για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης στον αγροτικό τομέα, αντί να επεξεργαστεί ένα συνεκτικό μακρόπνοο πρόγραμμα ανόρθωσης της αγροτικής οικονομίας με διαδικασίες δημοκρατικού σχεδιασμού και προγραμματισμού, υιοθετεί όλο και πιο συχνά πλευρές ενός κακέκτυπου “κρατισμού”.
Αντί να στηριχθεί στον επιστημονικό γεωτεχνικό κόσμο και στις πραγματικά παραγωγικές δυνάμεις της αγροτιάς, στην αξία της γνώσης και σε αξιοκρατικά εργαλεία προόδου, “χαϊδεύει”, “δικαιολογεί”, “καλύπτει”,και “ενισχύει” φθαρμένα πρόσωπα και θεσμούς που ευθύνονται σημαντικά για την σημερινή κρίση.

Αλλάζουμε το τοπίο!!!

Σήμερα, υπάρχει ελπίδα ανατροπής αυτής της κατάστασης:
Στην συσπείρωση όλων εμάς, που ενώ βλέπουμε τα προβλήματα και αμφισβητούμε τις εφαρμοζόμενες πολιτικές, παραμένουμε αμέτοχοι, περιμένουμε από άλλους ή αφήνουμε σε άλλους να διαχειρίζονται την τύχη μας, αποκομμένοι από την συλλογική αγωνιστική δράση.
Στον συντονισμό του βηματισμού μας στις γραμμές των κινημάτων (κλαδικών, τοπικών, κοινωνικών) για να χτίσουμε μαζί τον μαχητικό αλλά και ευαισθητοποιημένο χώρο υπεράσπισης των δικαιωμάτων, των συμφερόντων, του κύρους και της αξιοπρέπειας αγροτών και γεωτεχνικών.
Στην σύγχρονη Ριζοσπαστική Αριστερά, που ίσως έχει καθυστερήσει να αναλάβει πολιτικές πρωτοβουλίες, αλλά μπορεί να συσπειρώσει τις διάσπαρτες, απομονωμένες κι όμως ισχυρές αγωνιστικές δυνάμεις του αγροτικού χώρου, στην διαμόρφωση ενός πλαισίου διεκδικήσεων και ενός προγράμματος αγωνιστικών δραστηριοτήτων που θα βάλει φρένο σε αυτόν τον κατήφορο, θα ανατρέψει και θα αλλάξει αυτή την κατάσταση στην ελληνική γεωργία.

Αναδημοσιεύθηκε από ΑΥΓΗ