Της Ειρήνης ΚΑΤΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ*
Η μείωση του αριθμού αγροτών κατά 10% από το 2000 συνδυάζεται με την ταυτόχρονη απορρόφηση από τον αγροτικό τομέα της πίεσης της ανεργίας ή των χαμηλών εισοδημάτων των εργαζομένων, ως δραστηριότητα συμπληρωματικού εισοδήματος και δεύτερης δουλειάς.
Οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις είναι κατά βάση υπερχρεωμένες και αναποτελεσματικής οικονομικότητας (50% του αγροτικού εισοδήματος προέρχεται από εθνική και κοινοτική στήριξη).
Ο αγροτικός τομέας χαρακτηρίζεται από το μεγάλο διαρθρωτικό πρόβλημα του μικρού και πολυτεμαχισμένου κλήρου, του πολύμορφου ιδιοκτησιακού καθεστώτος και μιας έντονα ορεινής-ημιορεινής και νησιωτικής γεωγραφικής διαμόρφωσης.
Ο πρωτογενής τομέας χαρακτηρίζεται από την μακροχρόνια πτωτική τάση των δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων, με χαμηλή αξιοποίηση κεφαλαιακών δομών σύγχρονης τεχνολογίας, με ασύνδετο και διάσπαρτο σύστημα μεταποίησης και εμπορίας αγροτικών προϊόντων και με παντελή έλλειψη στρατηγικών για τις μεταφορές και την οργάνωση των εσωτερικών αγορών.
Η πρωτογενής παραγωγή κινδυνεύει με αποδιάρθρωση, με τεράστιες επιπτώσεις σε παραδοσιακά δυναμικά ελληνικά αγροτικά προϊόντα και με άνοιγμα δρόμων δημιουργίας μακροπρόθεσμα σοβαρότατου προβλήματος διατροφικής εξάρτησης της χώρας. Επιπλέον, εμφανίζεται ραγδαία επιδείνωση της εξαγωγικής θέσης της στο εμπορικό ισοζύγιο αγροτικών προϊόντων.
Είναι φανερό πως εδώ δεν πρόκειται μόνο για ένα θέμα μη αξιοποίησης των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της χώρας στην παραγωγή αγροτικών προϊόντων είτε απλής απουσίας στρατηγικών στην διαδικασία της αγροτικής παραγωγής και της χωροταξικής κατανομής της .
Κλονίζεται και κινδυνεύει με κατάρρευση το ίδιο το παραγωγικό μοντέλο της χώρας.Το ντόμινο στην οικονομική και κοινωνική ζωή
Αυτή η κατάσταση “κρίσης” επιδρά όχι μόνο στον πρωτογενή τομέα -δημόσιο και ιδιωτικό- αλλά επηρεάζει πολυεπίπεδα όλες τις πλευρές της κοινωνικής και οικονομικής ζωής του τόπου και τυλίγει σαν “βρόγχος” τα βασικά συστατικά μέρη της γεωργίας (αγρότες – γεωτεχνικοί επιστήμονες).
Έτσι:
- Χτυπιέται συνολικά η επιχειρηματικότητα του αγροτικού τομέα,
- Αναπτύσσονται στο εσωτερικό όλων των κοινωνικών μερών του προβλήματος έντονες αντιθέσεις, στα όρια της αλληλοεξόντωσης και τάσεις εξύψωσης των ατομικών λύσεων σε βάρος κάθε τι συλλογικού και οργανωμένου,
- Διαλύονται και αποδιαρθρώνονται οι υπηρεσίες του υπουργείου Αγρ. Ανάπτυξης & Τροφίμων και του ευρύτερου δημόσιου τομέα.
Η αγροτική πίστη αντικαθίσταται από τους νόμους της τραπεζικής αγοράς.
Κανείς δεν ενδιαφέρεται για την ανάπτυξη της αγροτικής εκπαίδευσης και έρευνας.
Αδρανοποιούνται, εκφυλίζονται, χρεοκοπούν και διαλύονται οι Αγροτικοί Συνεταιρισμοί . Διασπώνται και χάνουν τον αγωνιστικό τους προσανατολισμό οι Αγροτικοί Σύλλογοι. Αμφότεροι μετατρέπονται, στον ένα ή τον άλλο βαθμό, σε γραφειοκρατικούς μηχανισμούς και σε προθάλαμους παραγοντισμού και εκλογικών μηχανισμών νομής της εξουσίας.
Υπονομεύονται και τελικά εκφυλίζονται γεωτεχνικοί θεσμοί, όπως το ΓΕΩΤΕΕ.
Ο κλάδος των γεωτεχνικών – δημόσιοι υπάλληλοι, εργαζόμενοι στον Ιδιωτικό Τομέα, ελεύθεροι επαγγελματίες – αντιμετωπίζει διαρκώς οξυνόμενα προβλήματα.
Και δυστυχώς η κατάσταση αναμένεται να χειροτερέψει από την παρατηρούμενη ολοένα εντονότερη τάση σε λίγο χρόνο και σε λίγα χέρια να συγκεντρώνεται η παρέμβαση συνολικά στον αγροτικό χώρο, και ιδιαίτερα σε αυτόν των τροφίμων (συγκεντροποίηση γης και επιχειρηματικότητας όλων των πεδίων του πρωτογενή τομέα -εμπόριο και υπηρεσίες- με επίκεντρο τους φορείς εμπορίας).
Επιπλέον διαφαίνεται πως διανύουμε την τελευταία περίοδο γεύσης των αγαθών του προστατευτισμού και των κοινοτικών ενισχύσεων και επιδοτήσεων.
Το θέατρο σκιών της ευθύνης και της συνενοχής
Υπάρχουν σίγουρα αιτίες και “δικαιολογίες” για όλα αυτά . Οι επιπτώσεις της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής που καθορίζουν ασφυκτικά τα όρια και την δυναμική ανάπτυξής της γεωργίας, η δραστική περικοπή των κονδυλίων μέσω της ΚΑΠ και η εθνικά απαράδεκτη εφαρμογή της αποσύνδεσης των ενισχύσεων από την παραγωγή και την αντικατάστασή τους με την κατά αποκοπή ενίσχυση τύπου κοινωνικού βοηθήματος, εντείνουν την κρίση.
Υπάρχουν όμως και βαριές ευθύνες στις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της Ν.Δ. που χρόνια τώρα, χωρίς στρατηγική και όραμα, διαχειρίστηκαν τεράστιους εθνικούς και κοινοτικούς πόρους, ανακατανέμοντάς τους προς όφελος των λίγων, κατασπαταλώντας τους σε έργα βιτρίνας και όχι υποδομών και εκσυγχρονισμού της παραγωγικής βάσης του πρωτογενή τομέα και τους μοίρασαν αδιαφανώς για να τροφοδοτήσουν τους μηχανισμούς διαιώνισης της πολιτικής τους εξουσίας,
Η σημερινή κυβερνητική πολιτική αδυνατεί να φέρει λύσεις και στον τομέα “γεωργία”. Στο όνομα των “μεταρρυθμίσεων”επιμένει στην εφαρμογή σταθερά νεοφιλελεύθερων αντιλαϊκών αντιαγροτικών αντιγεωτεχνικών πολιτικών. Η προβολή ενός λαϊκίστικου “φιλοαγροτισμού” δεν μπορεί να κρύψει την ανικανότητα αντιμετώπισης και προώθησης της ουσίας των προβλημάτων, ούτε καν των καθημερινών ζητημάτων με αποκορύφωμα τις κοινοτικές επιδοτήσεις και ενισχύσεις.
Η διαχείριση και προβολή ευρωπαϊκών πολιτικών ως “εθνικό κατόρθωμα” δεν μπορεί να κρύψει την αδυναμία επεξεργασίας οιασδήποτε εθνικής ιδιομορφίας στην εφαρμογή της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και πολύ περισσότερο την απουσία ενός Εθνικού Σχεδίου Διαπραγμάτευσης.
Η περιθωριοποίηση του αρτηριοσκληρωτικού ΥΠΑΑΤ με τις εκατοντάδες κενές οργανικές θέσεις, η υποβάθμισή του στο όνομα ενός δήθεν αναβαθμισμένου σχεδιαστικού ρόλου και μιας ανύπαρκτης περιφερειακής αποκέντρωσης, η στελέχωσή του υπό το πρίσμα μιας περίεργης διαπλοκής πολύπλοκων οικονομικών και πολιτικών συμφερόντων, περιπλέκουν περισσότερο την κατάσταση.
Η πολιτική ηγεσία του ΥΠΑΑΤ αδυνατεί να ανατρέψει την κρίση και με την πολιτική του την βαθαίνει . Οι κωλυσιεργίες, η αδιαφάνεια, η έλλειψη ουσιαστικής διαβούλευσης και η ουσιαστική απουσία του από την προετοιμασία, τον σχεδιασμό και τον τρόπο διαχείριση της Δ’ Προγραμματικής Περιόδου καθιστούν αφυδατωμένο και αναποτελεσματικό εκείνο που θα έπρεπε να είναι πολύτιμο εργαλείο στην διαμόρφωση πολιτικών ανόρθωσης του πρωτογενή τομέα.
Η μέθοδος εφαρμογής της ΚΑΠ, μέσω της πλήρους απελευθέρωσης της ενιαίας αποδεσμευμένης ενίσχυσης από την παραγωγή, ως απλά ενός μηχανισμού μοιράσματος χρημάτων, στοχεύει στην απόκρυψη των αρνητικών συνεπειών της και το στήσιμο ενός “παιχνιδιού” διασπάθισής του κοινοτικού χρήματος.
Για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης στον αγροτικό τομέα, αντί να επεξεργαστεί ένα συνεκτικό μακρόπνοο πρόγραμμα ανόρθωσης της αγροτικής οικονομίας με διαδικασίες δημοκρατικού σχεδιασμού και προγραμματισμού, υιοθετεί όλο και πιο συχνά πλευρές ενός κακέκτυπου “κρατισμού”.
Αντί να στηριχθεί στον επιστημονικό γεωτεχνικό κόσμο και στις πραγματικά παραγωγικές δυνάμεις της αγροτιάς, στην αξία της γνώσης και σε αξιοκρατικά εργαλεία προόδου, “χαϊδεύει”, “δικαιολογεί”, “καλύπτει”,και “ενισχύει” φθαρμένα πρόσωπα και θεσμούς που ευθύνονται σημαντικά για την σημερινή κρίση.
Αλλάζουμε το τοπίο!!!
Σήμερα, υπάρχει ελπίδα ανατροπής αυτής της κατάστασης:
Στην συσπείρωση όλων εμάς, που ενώ βλέπουμε τα προβλήματα και αμφισβητούμε τις εφαρμοζόμενες πολιτικές, παραμένουμε αμέτοχοι, περιμένουμε από άλλους ή αφήνουμε σε άλλους να διαχειρίζονται την τύχη μας, αποκομμένοι από την συλλογική αγωνιστική δράση.
Στον συντονισμό του βηματισμού μας στις γραμμές των κινημάτων (κλαδικών, τοπικών, κοινωνικών) για να χτίσουμε μαζί τον μαχητικό αλλά και ευαισθητοποιημένο χώρο υπεράσπισης των δικαιωμάτων, των συμφερόντων, του κύρους και της αξιοπρέπειας αγροτών και γεωτεχνικών.
Στην σύγχρονη Ριζοσπαστική Αριστερά, που ίσως έχει καθυστερήσει να αναλάβει πολιτικές πρωτοβουλίες, αλλά μπορεί να συσπειρώσει τις διάσπαρτες, απομονωμένες κι όμως ισχυρές αγωνιστικές δυνάμεις του αγροτικού χώρου, στην διαμόρφωση ενός πλαισίου διεκδικήσεων και ενός προγράμματος αγωνιστικών δραστηριοτήτων που θα βάλει φρένο σε αυτόν τον κατήφορο, θα ανατρέψει και θα αλλάξει αυτή την κατάσταση στην ελληνική γεωργία.
Αναδημοσιεύθηκε από ΑΥΓΗ
